อัปเดตปี 2568: รายชื่อและหลักเกณฑ์ “ชื่อคนที่ห้ามตั้ง” ตามกฎหมายไทย

หลายคนอาจไม่รู้ว่า การตั้งชื่อจริงของบุคคลในประเทศไทยไม่ได้ทำได้อย่างเสรี เพราะมีกฎหมายควบคุมโดยตรง หากฝ่าฝืนอาจไม่ได้รับการจดทะเบียน หรือถูกสั่งเปลี่ยนชื่อในภายหลัง ล่าสุดในปี 2568 กรมการปกครองได้ออกแนวทางอัปเดตเกี่ยวกับ “ชื่อที่ห้ามตั้ง” อย่างเป็นทางการแล้ว

หลักเกณฑ์ใหม่ปี 2568: ข้อห้ามในการตั้งชื่อจริง

ตามพระราชบัญญัติชื่อบุคคล พ.ศ. 2505 และระเบียบกรมการปกครองฉบับล่าสุด ข้อห้ามในการตั้งชื่อจริงมีดังนี้:

1. ห้ามใช้ชื่อที่ขัดต่อศีลธรรม เช่น คำหยาบ ลามก หรือมีความหมายในทางเสื่อมเสีย
2. ห้ามตั้งชื่อที่มีเจตนาหลอกลวง หรืออาจทำให้เกิดความเข้าใจผิดในสถานะบุคคล
3. ห้ามใช้ชื่อที่พ้องหรือใกล้เคียงกับพระปรมาภิไธย หรือพระนามของพระมหากษัตริย์ พระราชินี หรือพระบรมวงศานุวงศ์
4. ห้ามใช้คำนำหน้า “ณ” เว้นแต่ได้รับพระราชทานอย่างถูกต้อง
5. ห้ามใช้ชื่อสกุลที่มีพยัญชนะเกิน 10 ตัว
6. ต้องสะกดถูกต้องตามหลักภาษาไทย และใช้การันต์ให้ถูกต้อง
7. ต้องเป็นคำที่มีความหมายอยู่ในพจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน
8. ห้ามใช้สัญลักษณ์พิเศษ เช่น /, *, @, #
9. ห้ามตั้งชื่อที่เป็นคำเดียวซ้ำ ๆ แบบไม่มีเว้นวรรค
10. ห้ามใช้นามพระนคร หรือศัพท์ที่ปรากฏในพระปรมาภิไธย เป็นชื่อสกุล

ชื่อ “สุทิดา” และ “สุธิดา” ผิดกฎหมายหรือไม่

คำตอบ:

• คำว่า “สุทิดา” เป็นพระนามโดยตรงของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี จึงถือว่าเป็นพระนามตามกฎหมาย และห้ามตั้งเป็นชื่อจริงโดยเด็ดขาด
• คำว่า “สุธิดา” แม้สะกดต่างกัน แต่มีเสียงใกล้เคียงกับ “สุทิดา” มาก จึงอาจถูกตีความว่า “พ้องพระนาม” ได้ และนายทะเบียนอาจปฏิเสธการจดทะเบียนชื่อดังกล่าว

แนวทางปฏิบัติของนายทะเบียน:

• ชื่อ “สุทิดา” จะไม่ได้รับการอนุมัติให้ใช้แน่นอน

• ชื่อ “สุธิดา” ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของนายทะเบียน หากพิจารณาแล้วว่าคล้ายคลึงมากจนทำให้เกิดความสับสน ก็อาจปฏิเสธเช่นกัน

• หากชื่อ “สุธิดา” เคยมีใช้งานมาก่อนการพระราชทานพระนาม อาจไม่ถูกเรียกคืน แต่ไม่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ในการเปลี่ยนชื่อหรือการตั้งชื่อลูกในปัจจุบันได้

ตัวอย่างชื่ออื่นที่พ้องพระนามและห้ามใช้

• จุฬาลงกรณ์

• มหิดล

• สิริกิติ์

• อนันทมหิดล

• ภูมิพล

• วชิราลงกรณ์

แล้วอักษรต้องห้ามตามวันเกิดล่ะ

แนวคิดเรื่อง “อักษรต้องห้ามประจำวันเกิด” เช่น ห้ามใช้อักษร ก ข ฃ ค ฆ ง ในวันอาทิตย์ เป็นต้น เป็นเพียงความเชื่อตามหลักโหราศาสตร์ไทย ไม่ใช่ข้อห้ามตามกฎหมายแต่อย่างใด

ประชาชนสามารถตั้งชื่อได้ตามความเชื่อส่วนบุคคล แต่ควรพิจารณาให้ไม่ขัดต่อกฎหมายข้างต้น และเหมาะสมต่อการใช้งานจริงในชีวิตประจำวัน

สรุป

• ชื่อ “สุทิดา” ห้ามตั้งเป็นชื่อจริง เพราะเป็นพระนามของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี

• ชื่อ “สุธิดา” แม้สะกดต่าง แต่เสียงใกล้เคียง อาจถูกตีความว่าพ้องพระนาม และนายทะเบียนอาจปฏิเสธ

• หลีกเลี่ยงการตั้งชื่อที่พ้องพระนามหรือชื่อที่คล้ายคลึงกับราชวงศ์

• การตั้งชื่อควรตรวจสอบความถูกต้องตามกฎหมายควบคู่ไปกับความเชื่อส่วนบุคคล

หากต้องการตรวจสอบชื่อก่อนตั้ง สามารถสอบถามได้ที่สำนักงานเขตหรืออำเภอที่รับผิดชอบทะเบียนราษฎรโดยตรง